Ceres’in Gizemi Çözüldü!

Okuma Süresi: 6 Dakika
3.7
(6)

Gizem çözüldü: Ceres’in tuzlu sudan dolayı parlak alanlara sahip olduğu bulundu!

NASA’nın Dawn (Şafak) adlı uzay aracı, bilim insanlarına, Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroit kuşağında yer alan cüce gezegen Ceres’in olağanüstü yakın plan görüntülerini verdi. Görev Ekim 2018’de sona erdiğinde, yörünge aracı yüzeyin 22 milden (35 kilometre) daha azına daldı ve Ceres’in bildiği gizemli parlak bölgelerin net ayrıntılarını ortaya çıkardı.

Bilim adamları, parlak alanların çoğunlukla sodyum karbonattan (sodyum, karbon ve oksijen bileşiği) oluşan birikintiler olduğunu keşfettiler. Bunun, yüzeye süzülen ve buharlaşan sudan geldiğini ve suyun, arkasında oldukça yansıtıcı bir tuz kabuğu bıraktığını keşfetmişler ama o sıvının nereden geldiğini henüz belirleyememişlerdi.

Ceres Yüzeyi

Dawn bilim insanları, görevin sonuna doğru toplanan verileri analiz ederek, sıvının derin bir tuzlu su rezervuarından veya tuzla zenginleştirilmiş sudan geldiği sonucuna vardılar. Ceres’in yerçekimini inceleyerek, bilim insanları, cüce gezegenin iç yapısı hakkında daha fazla şey öğrendiler ve tuzlu su rezervuarının yaklaşık 25 mil (40 kilometre) derinliğinde ve yüzlerce mil genişliğinde olduğunu belirlediler.

Ceres, dış güneş sisteminin bazı buzlu uydularında olduğu gibi, büyük bir gezegenle olan yerçekimi etkileşimlerinden kaynaklanan iç ısınmadan yararlanamıyor. Ancak Ceres’in 57 mil (97 kilometre) genişliğindeki Occator Krateri’ne (en geniş parlak alanlara ev sahipliği yapan kısmı) odaklanan yeni araştırma, Ceres’in diğer buzlu cisimler gibi su zengini bir dünya olduğunu doğruluyor.

Occator Krateri’ndeki jeolojik aktivitenin kapsamını da ortaya çıkaran bulgular, Nature Astronomy, Nature Geoscience ve Nature Communications tarafından 10 Ağustos’ta yayımlanan özel bir makale koleksiyonunda yer alıyor.

Bu konuda, NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet Tahrik Laboratuvarı’ndan Görev Direktörü Marc Rayman, “Dawn, olağanüstü dünya dışı keşif gezisine çıktığında umduğumuzdan çok daha fazlasını başardı. Dawn’ın uzun ve üretken görevinin sonunda elde edilen bu heyecan verici yeni keşifler, bu olağanüstü gezegenler arası kaşif için harika bir hediye.” dedi.

Bilim insanları teleskoplarla Dawn, 2015 yılında Ceres’e gelmeden çok önce, dağınık parlak bölgeleri fark etmişlerdi ancak doğaları bilinmiyordu. Dawn, yakın yörüngesinden Cerealia Facula ve Vinalia Faculae* olarak sonradan adlandırılan Occator Krateri içindeki iki farklı, oldukça yansıtıcı alanın görüntülerini yakaladı.

Bilim insanları, mikrometeoritlerin Ceres’in yüzeyini sık sık çökerttiğini, pürüzlendirdiğini ve enkaz bıraktığını biliyordu. Bu tür bir eylem de zamanla, bu parlak alanların kararmasına neden olmuştur. Yani parlaklıkları, muhtemelen genç olduklarını gösterir. Alanların kaynağını ve malzemenin nasıl bu kadar yeni olabileceğini anlamaya çalışmak, Dawn’ın 2017’den 2018’e kadar olan son genişletilmiş görevinin ana odak noktasıydı.

Ceres Cüce Gezegen

Araştırma sadece parlak bölgelerin genç olduğunu doğrulamakla kalmadı ve bazıları 2 milyon yaşın altında olduğunun tespit edilmesine yardımcı oldu. ayrıca bu yatakları yönlendiren jeolojik aktivitenin devam edebileceğini de buldu. Bu sonuç, bilim adamlarının önemli bir keşif yapmasına dayanıyordu: Cerealia Facula’da konsantre tuz bileşiklerinin keşfi yani su ve amonyum klorür ile kimyasal olarak bağlı sodyum klorürün keşfi.

Ceres’in yüzeyinde, tuz taşıyan sular yüzlerce yıl içinde hızla kurur. Ancak Dawn’ın ölçümleri, suların hala su olduğunu gösteriyor, bu nedenle sıvılar çok yakın zamanda yüzeye ulaşmış olmalı. Bu, hem Occator Krateri bölgesinin altındaki sıvının varlığına hem de derin iç kısımdan yüzeye devam eden malzeme transferinin kanıtıdır.

Bilim insanları, sıvıların yüzeye ulaşmasına izin veren iki ana yol buldular. Dawn Baş Araştırmacısı Carol Raymond, bu konuda, “Cerealia Facula’daki büyük birikinti için, tuzların büyük kısmı, yaklaşık 20 milyon yıl önce krateri oluşturan darbenin ısısıyla eriyen yüzeyin hemen altındaki sulu bir alandan sağlandı. Çarpma ısısı birkaç milyon yıl sonra azaldı ancak etki aynı zamanda derin, uzun ömürlü rezervuara ulaşabilen ve tuzlu suyun yüzeye sızmaya devam etmesine izin veren büyük çatlaklar yarattı.” dedi.

Güneş sistemimizde buzlu jeolojik aktivite, gezegenleri ile yerçekimsel etkileşimleriyle yönlendirildiği buzlu uydularda gerçekleşir. Ancak tuzlu suların Ceres’in yüzeyine taşınmasında durum böyle değil, bu da ay olmayan diğer büyük buz zengini cisimlerin de aktif olabileceğini gösteriyor.

Occator Krateri’ndeki son sıvıların bazı kanıtları parlak tortulardan geliyor, ancak diğer ipuçları Dünya’nın pingolarını anımsatan bir dizi ilginç konik tepeden geliyor – donmuş basınçlı yeraltı suyunun oluşturduğu kutup bölgelerindeki küçük buz dağları. Bu tür özellikler Mars’ta tespit edildi, ancak bunların Ceres’de keşfedilmesi, cüce bir gezegende ilk kez görüldüklerini gösteriyor.

Daha büyük ölçekte, bilim adamları, buz bakımından zengin bir gezegen gövdesi için bir ilk olan Ceres’in kabuk yapısının yoğunluğunu derinliğin bir fonksiyonu olarak haritalamayı başardılar. Yerçekimi ölçümlerini kullanarak, Ceres’in kabuk yoğunluğunun basıncın basit etkisinin çok ötesinde derinlikle önemli ölçüde arttığını buldular. Araştırmacılar, Ceres rezervuarının aynı zamanda donmakta olduğunu, tuz ve çamurun kabuğun alt kısmına karıştığını ortaya çıkardı.

Dawn, verimli iyon tahrik sistemi sayesinde iki dünya dışı varış noktasını – Ceres ve dev asteroit Vesta – yörüngede dönen tek uzay aracıdır. Dawn, yönünü kontrol eden bir sistem için kilit bir yakıt olan hidrazinin sonuncusunu kullandığında, ne iletişim için Dünya’yı işaret edebildi, ne de elektrik enerjisi üretmek için güneş panellerini Güneş’e yönlendirebildi. Ceres’in yüzeyinde organik maddeler bulunduğu ve yüzeyinin altında sıvı olduğu tespit edildiğinden, gezegensel koruma kuralları Dawn’ın cüce gezegeni on yıllarca etkilemesini engelleyecek uzun süreli bir yörüngeye yerleştirilmesini gerektirdi.

KAYNAKÇA

https://www.sciencedaily.com/releases/2020/08/200811134900.htm

SÖZLÜK

*Faculae: Parlak alanlar


İçerikte gördüğünüz çeviri ve yazım hatalarını tarafımıza bilgi@thinedlog.com adresine e-posta göndererek bildiriniz.

İçeriğe Oy Ver

Derecelendirmek için bir yıldıza tıklayın!

Puan Ortalaması 3.7 / 5. Oy Sayısı: 6

Şimdiye kadar kullanılmış bir oy yok! Bu gönderiyi ilk değerlendiren siz olun.

Bu içeriğin sizin için yararlı olmadığından dolayı için üzgünüz!

Bu içeriği geliştirelim!

Bize bu içeriği nasıl geliştirebileceğimizi söyleyin?